Dubbing vs. lektor - historia w pigułce

Tytuł: Lektor. Karambolage Polska | ARTE.tv Dokumenty 
Autor: Agata Bielecka / ARTE.tv Dokumenty 
Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=mGgwXbTRdvg
Data publikacji: 20.04.2026     

Autorka odcinka Agata Bielecka wspomina swoje zdumienie sprzed wielu lat, gdy po zamieszkaniu we Francji włączyła telewizor, by obejrzeć "Gwiezdne wojny": - Jak to? Harrison Ford mówi po francusku? Zresztą pozostałe postaci też. Nawet robot nawija jak szalony. I do tego wcale nie słychać wersji oryginalnej. 

Opowiada o "wyjątkowym sposobie dubbingu w polskiej telewizji - o lektorze". Przedstawia pokrótce pojawienie się "szeptanki" w krajach byłego bloku komunistycznego oraz w Polsce, nie pomijając podłoża ekonomicznego.

Oczywiście "jedna osoba czytająca wszystkie dialogi w filmach zagranicznych" jest tańsza od ekipy aktorów. 

- Nie da się ukryć, że zabieracie nam pracę. Ale trudno, jakoś się dogadamy. [...] W latach powojennych dubbingowaliśmy jak wszystkie kraje dookoła. Dubbingowaliśmy wszystko, co udało się przemycić przez cenzurę. I byliśmy na najlepszej drodze, ale pojawił się lepszy cwaniak, który powiedział, że można to zrobić taniej. Dobrze, wszyscy wiemy, że dubbing jest drogi. Ale ciekawostka: pochodzę z takiej, a nie innej rodziny i jestem trzecim pokoleniem reżyserów dubbingowych. Żeby było śmieszniej; nie przez nas, a wszystkich dookoła zostało to nazwane polską szkołą dubbingu. 
Początkowo lektor kosztował 50% dubbingu. [...] Potem oczywiście pojawił się lektor, który powiedział „przeczytam to taniej”. I jesteśmy w sytuacji, w jakiej jesteśmy - mówi Jan Aleksandrowicz-Krasko w naszym wywiadzie z cyklu BLIŻEJ MIKROFONU.

Jednak ta forma zadomowiła się u nas kulturowo tak bardzo, że ogromna część widzów uwielbia filmy z lektorem. - Niektórzy lektorzy stali się prawdziwymi gwiazdami. Ja zawsze lubiłam Tomasza Knapika. [...] Jego głos ma głęboki i dźwięczny tembr. Naprawdę nie sposób go zapomnieć - wyznaje Agata Bielecka. 

Hołd złożony Panu Tomaszowi w zakończeniu odcinka jest ogromnie miły. Polecamy ciekawie zrealizowany materiał kanału ARTE.tv Dokumenty: